Kinderen iets leren, met ze spelen, even weg uit de lastige situatie waarin ze zitten. Iets kunnen bijdragen in het leven van iemand anders, de wereld een beetje mooier maken. Dat is wat heel veel mensen willen, en dat kun je doen met vrijwilligers werk in het buitenland. Toch? Stiekem weet je vast het antwoord op deze vraag al en komen je goede bedoelingen vaak niet zo goed terecht als dat je hoopt. Heel veel reizigers willen zich inzetten voor mens of dier in landen waar het minder goed is dan hier. Maar zijn de gevolgen wel altijd positief? Moet je vrijwilligerswerk in het buitenland, wel of niet doen?

Vrijwilligerswerk in het buitenland versus Voluntourism

Jaren geleden wilde ik het ook, naar het buitenland om iets te doen voor anderen. Wat me toen tegenhield was de hoge prijs. Bovendien had ik maar een korte tijd om weg  te kunnen gaan en dat leek me niet zo waardevol. Aan het begin was vrijwilligerswerk doen in het buitenland zeker een goed initiatief en ik geloof ook echt dat de meeste mensen en sommige organisaties nog steeds oprecht goede bedoelingen hebben. Maar inmiddels is het uitgegroeid tot een enorme industrie. Een industrie waar veel geld mee te verdienen valt. Er is zoveel vraag naar ontstaan en sommige mensen spelen daar ‘slim’ op in. Er worden weeshuizen gemaakt met kinderen die geen wees zijn, bijvoorbeeld. “De weeshuizen zijn er voor de vrijwilligers, niet voor de kinderen,” schreef Renske de Greef een tijd geleden. Weeshuistoerisme is enorm groot in onder andere Cambodja. Toch zijn er ook organisaties waarbij je daadwerkelijk in contact komt met kinderen in ontwikkelingslanden. Maar is werken met mensen überhaupt wel een goed idee? Mensen willen zich voelen als Floortje Dessing, maar er zit een groot verschil tussen de echte vrijwilliger en reizigers die even iets willen bijdragen.

Waarom je beter geen vrijwilligerswerk moet doen met mensen

Sommige avonturiers kiezen er voor om een project te doen om een gebouw op te zetten in Afrika, anderen willen werken met dieren, maar verreweg de meeste vrijwilligers kiezen er voor om te werken met kinderen. Engelse les geven of gewoonweg de kinderen vermaken. Maar hoe zou jij het vinden als een westers iemand in een keer de boel komt overnemen en na een paar weken weer weggaat? De overkill aan westerse aandacht is niet goed voor de kinderen, maar het ergste is nog dat kinderen zich binden. En na een tijdje vertrek je weer, voorgoed. De kinderen mogen vervolgens weer wennen aan de nieuwe groep jongeren die even iets goed willen gaan doen.

Het gekke is ook nog dat je zonder opleiding ineens voor de klas mag gaan staan, terwijl zoiets in Nederland echt niet zou kunnen. Daar zou al een belletje moeten gaan rinkelen. Jongeren die hier net van de middelbare school komen, staan daar gewoon voor de klas. Om met kinderen te werken heb je gewoon een pedagogische achtergrond nodig. In welke situatie, of in welk land dan ook. De industrie zit nu zo in elkaar dat de kinderen niet echt zo arm zijn of zelfs helemaal geen weeskind zijn. Of ze zijn het wel het hebben veel meer nodig dan vrijwilligers zonder ervaring die komen en gaan.

Wat zou je wel kunnen doen?

Moeten we dan maar massaal thuis blijven? Persoonlijk denk ik van niet. Goede bedoelingen moet je koesteren. Er zijn andere manieren van vrijwilligerswerk en ik denk dat als de selectieprocedure strenger wordt, we ook al een heel eind zijn. Vraag jezelf eerst eens aan aantal dingen af. Waarom kunnen de locals zelf het werk niet doen? Neem ik geen banen in beslag? Doe ik het wel voor de mensen daar of meer voor mezelf? Verplaats je in de mensen ter plekke, en hoe zou je het vinden als het andersom zou zijn?

  • Kies als eerst voor de juist organisatie. Niet commercieel en zo kleinschalig mogelijk. Zo komt het geld en de aandacht het snelst en best daar waar het nodig is. Denk aan community based tourism dat de lokale bevolking laat profiteren. Slaap bijvoorbeeld bij mensen thuis zodat je ziet dat het geld goed terecht komt. Maar let op dat je niet te veel hecht aan de mensen.
  • Alle manieren van vrijwilligerswerk waarbij het contact niet intens is is oké. Help bij het opbouwen van een school, maar laat onafgemaakt werk niet achter. Help bij het verzamelen van boeken, schoolspullen, spellen en verzorgingsproducten. Hier in Nederland kun je een actie opzetten. Denk aan logistiek dingen opzetten bijvoorbeeld!
  • Houd altijd gepaste afstand, ga professioneel om met de mensen en blijf op de achtergrond. Hetzelfde geldt trouwens voor het werken met dieren. Observeren en hokken schoonmaken is prima, maar de dieren verzorgen is voor de mensen die er werken en verstand van hebben. Ook dieren gaan zich hechten, en het blijven dieren die hopelijk terug kunnen in het wild.
  • Kijk ook eens deze aflevering van Rambam, die geheeld in het teken staat van voluntourism en de gevolgen daarvan.

Lees ook: Dit zijn de duurzaamste reisorganisaties op een rijtje

 

2 thoughts on “Vrijwilligerswerk in het buitenland, moet je dat nou wel of niet doen?

  1. Goed om hier aandacht aan te besteden! Ik heb zowel vrijwilligerswerk met mensen als met dieren/natuur gedaan en na het allebei ervaren te hebben denk ik dat met mensen werken inderdaad wel enige ervaring vereist. Zoals je zegt; waarom kan een 17-jarige zonder enige ervaring of een diploma voor de klas staan en kinderen iets leren? Ook projecten zoals huizen bouwen of helpen in weeshuizen ben ik niet zo’n fan van, omdat het op de lange termijn weinig goeds oplevert. Wat tegenwoordig ook steeds populairder wordt onder reizigers die voor langere tijd in een land willen blijven is vrijwilligerswerk in een hostel of bij een restaurant. Vaak krijgen ze een bed en gratis eten in ruil voor een paar uur werk of zorgen dat het lokale personeel meer kan treinen om Engels te spreken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *